Το πρώτο κεφάλαιο της τριλογίας για τη Σαμοθράκη. Η αρχή της απροσδιοριστίας, η ησυχία, οι βάθρες και το πραγματικό νόημα του νησιού.
Μετά από πολλά, πολλά, πολλά... χειμωνοκαλόκαιρα, έχω δει πράγματα. Έχω δει ανθρώπους να φτάνουν στη Σαμοθράκη με ρολόι χειρός, πρόγραμμα στο κινητό και λίστα με τα "must-see" που τους έδωσε κάποιος influencer από το TikTok. Έχω δει ολόκληρο πούλμαν να κατεβαίνει στο Φαράγγι του Φονιά, να σκύβει το κεφάλι για 40 λεπτά στο μονοπάτι για να φωτογραφίσει τη βάθρα και μετά να ξανασκύβει το κεφάλι για άλλα 45 λεπτά για να γυρίσει στο πούλμαν.
Και μετά έχω δει τον ίδιο άνθρωπο, κάθε χρόνο να ξαναέρχεται. Να κάθεται μόνος του σε μια πέτρα. Χωρίς ρολόι. Χωρίς πρόγραμμα. Χωρίς φωτογραφίες.
Αυτό είναι το νησί. Σε περιμένει να το καταλάβεις μόνος σου.
Το πιο ακριβό εισιτήριο είναι η ησυχία
Η Σαμοθράκη δεν είναι προορισμός. Είναι κατάσταση. Και όποιος το καταλάβει αυτό πριν πατήσει το πόδι του στο καράβι, έχει ήδη κερδίσει τη μισή διαδρομή.
Το πρόβλημα με τους περισσότερους επισκέπτες είναι ότι έρχονται με ανάγκη κατανάλωσης. Θέλουν να δουν, να φωτογραφίσουν, να τσεκάρουν, να ανεβάσουν. Θέλουν να φύγουν με μια βαλίτσα γεμάτη αναμνήσεις που βγάλανε τα κινητά τους. Ξεχνούν ότι η βαθύτερη μνήμη δεν καταγράφεται με πίξελ.
Έρχονται με την απορία «Πού είναι η καλύτερη βάθρα;», ξεκινάνε δηλαδή με μια λάθος ερώτηση. Γιατί η σωστή ερώτηση είναι: «Ποια βάθρα θα με κερδίσει;»
Γιατί οι βάθρες της Σαμοθράκης δεν είναι τουριστικά αξιοθέατα. Είναι ζωντανοί οργανισμοί. Έχουν διάθεση. Την ίδια βάθρα μπορείς να τη βρεις άλλη μέρα ήρεμη σαν καθρέφτης και άλλη μέρα άγρια, με νερά που βρυχώνται. Δεν τις διαλέγεις εσύ. Αυτές σε διαλέγουν.
Το κυνήγι της ιδανικής βάθρας
Στη Σαμοθράκη υπάρχουν δύο μεγάλες βάθρες που όλοι γνωρίζουν. Η μία είναι στο Φαράγγι του Φονιά. Η άλλη στο Φαράγγι της Γριάς. Αν ψάξεις στο Google, για το Φαράγγι του Φονιά θα σου βγάλει χιλιάδες φωτογραφίες. Θα δεις νερά τιρκουάζ, καταρράκτες και ανθρώπους να ποζάρουν σαν να βρήκαν τον Παράδεισο.
Αυτό που δεν θα δεις στο Google είναι ότι η διαδρομή μέχρι εκεί είναι πιο μαγική από τον προορισμό. Γιατί οι μικρές βαθρούλες, πισινούλες με τον ίσκιο και τα υδρομασάζ στα καυτά βράχια είναι μέρος της διαδρομής. Οι ήχοι από τα νερά και τα βατράχια και τα φύλλα απ' τα τεράστια πλατάνια είναι μέρος της διαδρομής. Οι λιβελούλες που μπορεί να κάτσουν στο καπέλο σου μέχρι να φτάσεις στη μεγάλη βάθρα είναι μέρος της διαδρομής. Αρκεί να μη βιάζεσαι, γιατί η λιβελούλα θα φοβηθεί και θα πάει σε άλλου το καπέλο. Και τότε θα έχεις χάσει την επαφή με την ομορφιά της φύσης. Αυτό είναι το νόημα: αν βιαστείς να πας και να γυρίσεις, το έχασες.
Η Γριά και ο χρόνος
Το Φαράγγι της Γριάς απ' την άλλη μπορείς να το ξεκινήσεις παιδί και να το τελειώσεις γέρος. Δεν υπάρχει βιασύνη. Το μονοπάτι είναι τέτοιο που σου επιτρέπει να σταματάς, να κάθεσαι, να ακούς. Έχει γωνιές που ο ήλιος περνάει μέσα από τα φύλλα και κάνει το νερό να μοιάζει με υγρό φως. Έχει σημεία που η σιωπή είναι τόσο βαριά που την ακούς.
Η Γριά είναι ένα φαράγγι που δεν σε πιέζει. Σε περιμένει. Σαν εκείνη τη γριά γυναίκα που ξέρει πως δεν έχεις και τίποτα καλύτερο να κάνεις, οπότε κάτσε να τα πούμε.
Ψάξε και πέρα από αυτές. Εκεί που το νερό τρέχει κάτω από τα πλατάνια αλλά δεν έχει ταμπέλες, δεν έχει influencers, δεν έχει σεμινάρια. Έχει μόνο βάθρες μικρές, κρυμμένες, που για να τις βρεις πρέπει να ματώσεις τα γόνατά σου στις πέτρες.
Δεν ήρθες για να την καταλάβεις
Μην έρθεις με λίστα, με πρόγραμμα, με απαιτήσεις. Η Σαμοθράκη θα σου γυρίσει την πλάτη. Θα δεις τα νερά, θα φωτογραφίσεις τις βάθρες, θα φας ένα σουβλάκι και θα φύγεις λέγοντας "ωραία ήταν".
Αν έρθεις χωρίς τίποτα από αυτά, αν έρθεις χωρίς προσδοκίες, αν αφήσεις το νησί να σε οδηγήσει, τότε θα καταλάβεις γιατί κάποιοι δεν φεύγουν ποτέ από εδώ.
Η Σαμοθράκη μοιάζει λίγο με την αρχή της απροσδιοριστίας του Heisenberg. Όσο περισσότερο προσπαθείς να την ορίσεις, τόσο περισσότερο αλλάζει μπροστά σου. Αν πας να μετρήσεις το μέρος, χάνεις την εμπειρία.
Αν πας να κρατήσεις την εμπειρία, το μέρος παύει να έχει σημασία. Και ίσως αυτό να είναι το μυστικό της: δεν ήρθες για να την καταλάβεις. Ήρθες για να χαθείς λίγο μέσα της.
Η Σαμοθράκη δεν πουλάει εμπειρίες. Δεν κάνει εκπτώσεις. Δεν σε κερνάει τίποτα.
Απλά σε περιμένει.
Αν έχεις χρόνο. Αν έχεις υπομονή. Αν είσαι διατεθειμένος να μη βρεις αυτό που ψάχνεις, αλλά αυτό που εσύ πραγματικά χρειάζεσαι.
Καλώς ήρθες, και ελπίζω να μην ήρθες για να την καταλάβεις, αλλά για να χαθείς λίγο μέσα της.
Σημείωση για τους βιαστικούς: Το νησί δεν κουνιέται. Εσύ θα φύγεις.
